Lokalny link
Wiedeń i brzmienie Hollywood: Steiner, Korngold i „Trzeci człowiek”
Dwóch hollywoodzkich pionierów z wiedeńskimi korzeniami i jedna melodia na cytrze, która rozsławiła film: cichy wpływ pewnego miasta na muzykę kina.
Wybierz swój wieczór koncertowy ↗Szybka odpowiedź
Muzyka filmowa w Wiedniu nie jest przybyszem z zewnątrz. Max Steiner urodził się w tym mieście i skomponował muzykę do King Konga i Przeminęło z wiatrem; Erich Wolfgang Korngold dorastał tutaj i zdobył Oscary za hollywoodzkie ścieżki dźwiękowe; a Trzeci człowiek, osadzony w okupowanym Wiedniu, zaczerpnął swój dźwięk od miejscowego cytrzysty o imieniu Anton Karas.
Trzy wiedeńskie wątki w muzyce filmowej
| Link do Wiednia | Fakt ze źródła | |
|---|---|---|
| Max Steiner | Urodzony w Wiedniu w 1888 roku | Zdobył uznanie za King Konga w 1933 roku i Przeminęło z wiatrem w 1939 roku |
| Erich Wolfgang Korngold | Wychowany w Wiedniu jako cudowne dziecko | W 1934 roku przeniósł się do Hollywood; zdobył dwie nagrody Akademii |
| Trzeci człowiek | Osadzona w powojennej Wiedniu | Partytura na cytrę autorstwa Antona Karasa; Złota Palma w Cannes w 1949 roku |
Max Steiner, z Wiednia do Hollywood
Wikipedia podaje, że Max Steiner urodził się w Wiedniu 10 maja 1888 roku, a zmarł w Los Angeles w 1971 roku. W 1904 roku zapisał się do Cesarskiej Akademii Muzycznej, dziś Uniwersytetu Muzyki i Sztuk Performatywnych, ukończył czteroletni kurs w ciągu roku i w wieku piętnastu lat zdobył złoty medal. Po około piętnastu latach pracy na Broadwayu trafił do Hollywood w 1929 roku. King Kong (1933) był jego przełomem, ze ścieżką dźwiękową opartą na lejtmotywach, a Przeminęło z wiatrem (1939) określane jest jako najdłuższa skomponowana ścieżka dźwiękowa do filmu, trwająca blisko trzy godziny. Amerykański Instytut Filmowy umieszcza ją na drugim miejscu na liście najwybitniejszych amerykańskich ścieżek dźwiękowych.
Korngold i opery bez śpiewu
Erich Wolfgang Korngold urodził się w Brnie w 1897 roku, ale dorastał w Wiedniu jako cudowne dziecko. W wieku siedmiu lat już komponował, a jego balet „Bałwan” wystawiono w Wiedeńskiej Operze Dworskiej w 1910 roku. W 1934 roku przeniósł się do Hollywood, a jego muzyka do filmu „Anthony Adverse” zdobyła Oscara w 1936 roku, a dwa lata później kolejną statuetkę przyniosła mu ścieżka dźwiękowa do „Przygód Robin Hooda”. Wikipedia podaje, że postrzegał swoje partytury filmowe jako opery bez śpiewu, zalicza go do grona twórców amerykańskiej muzyki filmowej obok Steinera i Alfreda Newmana oraz przypomina, że John Williams wymieniał go jako inspirację przy „Gwiezdnych wojnach”. Tablica pamiątkowa upamiętnia wiedeński adres, pod którym mieszkał.
Trzeci człowiek i cytra
„Trzeci człowiek” rozgrywa się w okupowanej przez aliantów Wiedniu po II wojnie światowej, a według Wikipedii sześć tygodni zdjęć głównych odbyło się w plenerze w tym mieście, kończąc się w grudniu 1948 roku. Ścieżkę dźwiękową wykonuje Anton Karas, nieznany przed produkcją cytrysta, grający w lokalnych ogrodach winnych. Reżyser Carol Reed usłyszał go pewnej nocy i był zafascynowany. Motyw przewodni przez jedenaście tygodni w 1950 roku zajmował pierwsze miejsce na amerykańskiej liście przebojów, a film zdobył Złotą Palmę na Festiwalu Filmowym w Cannes w 1949 roku. Brzmienie filmu to jeden lokalny instrument — przeciwieństwo studyjnej orkiestry.
Dlaczego miasto kształtuje dźwięk
Konserwatorium, opera i kultura chodzenia na koncerty kształtują muzyków, którzy potrafią pisać zarówno dla orkiestr, jak i dla sceny. Steiner i Korngold wyszli z tego środowiska, zanim dotarli do Hollywood, i obaj przynieśli ze sobą nawyk wiązania motywu z postacią, co Wikipedia określa jako leitmotiv w partyturze Steinera do King Konga. Zbyt gładko byłoby twierdzić, że Wiedeń wynalazł muzykę filmową, i żadne źródło tego nie mówi. Źródła pokazują natomiast, że muzycy tu wykształceni przenieśli długą tradycję do nowego medium, co jest twierdzeniem skromnym, ale prawdziwym.
Co to oznacza dla koncertu w tym miejscu
Nic z tego nie zmienia tego, co usłyszysz danego wieczoru, ale nadaje temu wieczorowi lokalną oprawę. Hollywoodzka tradycja muzyki filmowej zawdzięcza część swojego brzmienia kompozytorom wykształconym w wiedeńskich konserwatoriach i operze, a Zimmer, Morricone i Williams tworzą w nurcie, który wiedzie przez nich wstecz. Godzina tematów filmowych przy świecach w wiedeńskim kościele to mały fragment tego nurtu wracający do domu. Własna reputacja Wiednia jako miasta muzyki, budowana przez stulecia, jest częścią tego, dlaczego wydaje się to naturalne i dlaczego ten format ma tutaj publiczność.
Najczęściej zadawane pytania
Czy utwory tych kompozytorów są grane na koncercie?
Oferta wymienia Zimmera, Morricone i Williamsa, a nie Steinera czy Korngolda. Stanowią tło dla lokalnej historii.
Gdzie można zobaczyć tablicę Korngolda?
Znajduje się na wiedeńskim budynku, jak pokazuje plik w Wikimedia Commons. Przed wyjściem sprawdź adres na stronie pliku.
Źródła